Transport intermodalny – co to jest, jakie ma wady i zalety?
Optymalizacja transportu towarów to jedno z najważniejszych zadań, które stawiane są firmie spedycyjnej. Musi ona podjąć szereg działań, mających na celu skrócenie czasu dostawy, a przy tym jednocześnie zminimalizować koszty związane z przewozem do docelowego miejsca. Ciekawym i atrakcyjnym rozwiązaniem okazuje się transport intermodalny. Jaki to rodzaj transportu i czym się charakteryzuje? Kiedy warto się zdecydować na transport intermodalny? Jakie są jego zalety i wady? Zapraszamy do lektury!
Transport intermodalny – co to jest?
Jak wynika z definicji, to rodzaj transportu, polegający na przewozie ładunków różnymi środkami transportu, ale przy jednoczesnym wykorzystaniu wyłącznie jednej jednostki ładunkowej na całej trasie. Obejmuje przewóz towarów z wykorzystaniem co najmniej dwóch różnych gałęzi transportu, na przykład drogowego w połączeniu z kolejowym, lotniczym lub morskim. Stanowi tym samym węższy wariant szerszego pojęcia transportu multimodalnego. Ten rodzaj transportu wykorzystywany jest najczęściej przy przewozach na bardzo dużych odległościach, pomiędzy różnymi krajami. Co ważne, żeby móc określić transport intermodalnym, musi występować jedna umowa przewozu, a za przebieg dostawy musi być odpowiedzialny jeden wykonawca[1]Bławat D., Kalkowski K. Transport intermodalny w Polsce – teraźniejszość i przyszłość. W: Procesy logistyczne – wybrane aspekty organizacyjno-techniczne, red. J. Lewandowski, Politechnika … Continue reading.
Środki transportu intermodalnego
W transporcie intermodalnym wykorzystywane są różne środki transportu, które współpracują w ramach jednego łańcucha przewozowego, bez przeładunku samego towaru. Podstawową funkcję pełni transport drogowy, który zapewnia dowóz i odbiór jednostek ładunkowych (np. kontenerów) z terminali intermodalnych, umożliwiając elastyczne połączenie z nadawcą i odbiorcą. Transport kolejowy stanowi kluczowy element przewozów intermodalnych na średnich i długich dystansach, charakteryzując się niższym oddziaływaniem na środowisko w porównaniu z transportem samochodowym. W międzynarodowej i międzykontynentalnej branży transportowej istotną rolę odgrywa transport morski, który umożliwia masowy przewóz kontenerów na dużą skalę, natomiast transport lotniczy stosowany jest w ograniczonym zakresie – głównie dla ładunków o wysokiej wartości lub wymagających krótkiego czasu dostawy. Integracja tych środków transportu pozwala na zwiększenie efektywności oraz ograniczenie kosztów i emisji zanieczyszczeń[2]Pokusa T., Ohiienko M., Transport intermodalny i jego wymiar środowiskowy. W: Zbiór tez VI Międzynarodowej Konferencji „Automobilny transport i infrastruktura”, Narodowy Uniwersytet … Continue reading.
Transport intermodalny w Polsce
W ostatnich latach zauważalny jest wzrost znaczenia rynku transportowego i rozwiązań intermodalnych w Polsce. Z roku na rok pojawia się coraz więcej terminali przeładunkowych, gotowych do obsługi naczep intermodalnych i kontenerów. Istotnym czynnikiem sprzyjającym rozwojowi transportu intermodalnego, szczególnie w warunkach polskich, jest niewykorzystany potencjał przewozowy kolei[3]Tamże.. Stwarza on realną możliwość przeniesienia znacznej części ładunków obecnie obsługiwanych przez transport drogowy na kolej. Wszystko to sprawia, że transport intermodalny odgrywa coraz większą rolę w organizacji łańcucha dostaw.
Zalety transportu intermodalnego
Istnieje szereg cech transportu intermodalnego, które sprawiają, że jest to szczególnie korzystne rozwiązanie w branży TSL.
Zrównoważony rozwój
Wysokie koszty zewnętrzne transportu drogowego oraz kierunki polityki transportowej sprzyjają zwiększaniu roli transportu intermodalnego jako rozwiązania bardziej zrównoważonego. W tym kontekście szczególne znaczenie ma kolej, charakteryzująca się korzystniejszymi parametrami środowiskowymi, której rozwój może przyczynić się do ograniczenia negatywnego wpływu transportu na środowisko poprzez maksymalne wykorzystanie każdego środka transportu z jak najmniejszym zużyciem energii[4]Przybylska E., Systemy przeładunku międzygałęziowego jako czynnik kształtujący transport intermodalny w Polsce. W: Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. … Continue reading.
Korzyści finansowe
Cena transportu na określonych trasach może być też niższa niż w przypadku wyłącznie tradycyjnego transportu ciężarowego, a atrakcyjność cenowa rośnie wraz z odległością. Poza tym przewozy intermodalne pozwalają uniknąć obowiązkowych opłat za samochody ciężarowe na określonych trasach[5]Zamkowska S., Transport intermodalny – szansą na zwiększenie udziału kolei w rynku. W: Autobusy: technika, eksploatacja, systemy transportowe, 2013, s. 102.
.
Bezpieczeństwo
Dodatkowym atutem tego rozwiązania jest wysoki poziom bezpieczeństwa przewożonych ładunków. Odpowiedzialność za ich ochronę i logistykę spoczywa na jednym przewoźniku, a wykorzystanie standaryzowanych jednostek ładunkowych oraz ograniczenie liczby operacji przeładunkowych zmniejszają ryzyko uszkodzeń, zagubienia lub kradzieży towaru na poszczególnych etapach przewozu.
Korzyści dla klienta wynikające z wykorzystania kolei
Wykorzystanie przewozów z udziałem kolei przynosi klientom szereg wymiernych korzyści. Czas dostawy może być zbliżony do transportu drogowego, a jednocześnie rośnie pewność terminowego przybycia ładunków. Klienci zyskują też większą elastyczność w doborze tras i sposobów przewozu, zmniejsza się ryzyko uszkodzeń towaru, a często obniżają się także całkowite koszty transportu.
Wady transportu intermodalnego
Istnieją też pewne niedogodności i dotyczą one głównie długiego czasu tranzytu. Związane jest to z uzależnieniem od pewnych terminów, np. od rozkładu i liczby rejsów statkiem kontenerowym. Ważna jest również częstotliwość połączeń kolejowych z portem. Z tej przyczyny przewóz intermodalny charakteryzuje się mniejszą elastycznością od większości przewozów drogowych, dla których załadunek i wyjazd w trasę mogą się odbyć niemalże o dowolnej porze. Podsumowując transport intermodalny:
- pozwala przewozić ciężkie towary w jednym kontenerze;
- nie jest podatny na sezonowość;
- ma wydłużony czas tranzytu;
- cechuje się mniejszą elastycznością i nie gwarantuje monitorowania przesyłki na każdym etapie przewozu.
Transport intermodalny – przykłady
Przykłady transportu intermodalnego to:
- przewóz kolejowo-morski;
- przewóz samochodowo-morski;
- przewóz samochodowo-lotniczy;
- przewóz samochodowo-kolejowy;
- przewóz samochodowo-kolejowo-morski;
- przewóz samochodowo-kolejowo-lotniczy.
Transport intermodalny a multimodalny – różnice
Transport intermodalny jest często mylony z transportem multimodalnym, jednak między tymi pojęciami istnieje istotna różnica. W przypadku transportu intermodalnego towar nie jest przeładowywany w trakcie podróży – przewóz odbywa się w zamkniętych kontenerach lub na naczepach. Natomiast transport multimodalny umożliwia przeładunek towarów pomiędzy różnymi środkami transportu. Warto podkreślić, że zarówno transport intermodalny, jak i multimodalny stanowią podtypy transportu kombinowanego, wymagającego wykorzystania więcej niż jednej gałęzi transportu. Transport intermodalny można dodatkowo klasyfikować według różnych kryteriów, m.in. zasięgu przewozu, rodzaju wykorzystywanych jednostek ładunkowych oraz środków transportowych.